Stimuleringsfonds
voor Architectuur

  1. Over publicaties
Het stimuleringsfonds initieert en participeert in het tot stand brengen van publicaties op het gebied van architectuur en stedenbouw in samenhang met maatschappelijke kwesties en vraagstukken.

Groot Onderhoud. Voor jonge buurten uit de jaren 70 en 80

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur De ontwerpwedstrijd Nieuw elan voor de buurten uit de jaren '70 en '80 is een initiatief van de woningcorporaties Mitros uit Nieuwegein, Portaal uit Leiden, Com-wonen uit Rotterdam en Haag Wonen uit Den Haag en het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

De corporaties hebben voor de ontwerpwedstrijd ieder een complex of buurt uit de jaren 70 en 80 ingediend. Zij nodigen jonge professionals, van architecten en stedenbouwkundigen tot planologen, uit om in een multidisciplinair team concrete plannen te ontwikkelen die deze complexen en wijken nieuw elan geven, de problemen verhelpen en de bestaande kwaliteiten versterken.
De publicatie bevat de omschrijving van de opgaven per locatie, de inzendingen en het juryrapport. Met de resultaten willen de initiatiefnemers bijdragen aan het ontwikkelen van werkwijzen voor de onderhoudsopgave in buurten en complexen uit de jaren 70 en 80.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

MAP02. Centra over stad en regio

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur MAP02 is gebaseerd op onderzoek van zeventien architectuurcentra die in eigen stad en regio de stand van zaken in beeld hebben gebracht. Een dominant thema is het ontbreken van voldoende deskundigheid en regie. Bovendien tekenen zich in de moeizame omslag van de top-down naar de bottom-up benadering de gevolgen van de crisis in de bouw af.

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur werkt in opdracht van het ministerie van OCW, binnen het kader van het architectuurbeleid, aan een stimuleringsprogramma stedenbouw. Dit omvat een subsidieregeling en een flankerend programma. MAP is een reeks werkschriften die het stedenbouwprogramma begeleidt.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

MAP01. Agenda stedenbouw; interviews

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur MAP01 geeft aan de hand van interviews met stedenbouwkundigen de beginstand weer: een gefragmenteerde praktijk, zonder duidelijk profiel. Bovendien ontbreekt het aan een infrastructuur voor het ontwikkelen en uitwisselen van kennis en ervaring.

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur werkt in opdracht van het ministerie van OCW, binnen het kader van het architectuurbeleid, aan een stimuleringsprogramma stedenbouw. Dit omvat een subsidieregeling en een flankerend programma. MAP is een reeks werkschriften die het stedenbouwprogramma begeleidt.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur heeft aan de wieg gestaan van een reeks van bijzondere atlassen. In opdracht van het SfA en het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie verscheen in 2009 de langverwachte Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie. Aan de atlas is jarenlang gewerkt door een team van ontwerpers, historici en vormgevers en is daarom in alle opzichten bijzonder.

Johan van der Zwart en Clemens Steenbergen van de TUD hebben de Nieuwe Hollandse Waterlinie cartografisch uitgewerkt aan de hand van een viertal thema’s: de ligging van het landschap, het inundatiesysteem, het strategische stelsel en recente ontwikkelingen. De linie openbaart zich als een wijdvertakt militair verdedigingssysteem van forten, groepsschuilplaatsen en bij oorlogsdreiging te inunderen polders. De kaarten tonen de samenhang van de linie als strategisch-landschappelijk bouwwerk. Ze laten de topografische opbouw van dit bouwwerk zien in lagen en onderdelen. De meer gedetailleerde kaarten van de forten etaleren de rijkdom aan historische plekken, landschappelijke inpassingen en inrichtingselementen.

De atlas omvat daarnaast beschouwende essays van Bernard Colenbrander, Ed Taverne, Koos Bosma, Chris Will en Catherine Visser.
Joost Grootens, die inmiddels vele prijzen heeft gewonnen met het grafisch ontwerp voor verschillende atlassen, heeft een uniek kleuren- en tekensysteem voor de kaarten en legenda’s. Voor het historisch bronnenonderzoek tenslotte is geleund op liniekenner Douwe Koen.

Deze publicatie is tot stand gekomen in opdracht van het Stimuleringsfonds voor Architectuur en het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie in het kader van het Belvedere-voorbeeldproject 'Ontwerpstrategieën en Ontwerpgrammatica voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie'.

Jaarverslag 2009

Het jaarverslag 2009 is dit jaar voor het eerst alleen als pdf aangeboden, met uitzondering van enkele exclusieve exemplaren: zoals op de foto te zien.

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur ondersteunt jaarlijks een groot aantal (inter)nationale, bijzondere en vernieuwende projecten op het gebied van architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, ruimtelijke ordening en interieurarchitectuur. Hiertoe behoren: ontwerpend onderzoek, gebiedsvisies, publicaties, tentoonstellingen, symposia, manifestaties en audiovisuele producties.
In 2009 werden 213 projecten ondersteund, in totaal met een bedrag van ruim 5,4 miljoen euro.

Het SfA kiest ervoor om in het jaarverslag de resultaten zo objectief mogelijk te presenteren. De meeste resultaten zijn gekwantificeerd en geordend in tabellen. Overzichten van verleende subsidies, aantallen aanvragers, aantallen gehonoreerde projecten, aantallen herbeoordelingen en bezwaarschriften geven inzicht in de wijze waarop het SfA functioneert. Daarnaast maken inhoudelijke evaluaties en verantwoording van de fondsactiviteiten zoals samenwerkingsverbanden en eigen initiatieven, deel uit van open debatten waarover wordt bericht in nieuwsbrieven en op de website. Aan de debatten kunnen vertegenwoordigers van de doelgroepen en stakeholders van het fonds deelnemen. Op die manier verbreedt het SfA zijn horizontale verantwoording. De jaarrekening en het bestuursverslag maken het jaarverslag compleet.

In de digitale versie zijn waar mogelijk links aangebracht tussen gehonoreerde projecten en onze projectdatabase op de website. Meer inhoudelijke toelichting is zo direct te vinden. Bovendien kan worden door gelinkt naar de sites van bijvoorbeeld aanvragers, culturele instellingen en betrokken ministeries.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

of bekijk de digitale versie

Magazine vijf

Op 31 december 2009 eindigde na tien jaar het Belvedereprogramma en ook de Regeling projectsubsidies Belvedere die was ondergebracht bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur. Onder eindredactie van Rita Brons en Astrid Aarsen heeft het Stimuleringsfonds het voorlopig laatste deel uit de reeks Belvedere Magazines uitgebracht. Meer dan twintig projecten, waaronder Limesweg, Proeftuin Twente, 10x Den Bosch en Grenslandschap zijn vrijelijk van commentaar voorzien en op eigenzinnige wijze beschreven. In 'Een nieuwe toekomst voor Artis' interviewt Astrid Aarsen Artis hoogleraar Erik A. de Jong en landschapsarchitect Michael van Gessel. Zij vormen een gouden duo dat met de renovatie en herinrichting van Artis en het Vondelpark laat zien hoe een een historicus en ontwerper op een succesvolle en inspirerende manier kunnen samenwerken.

De voorbeeldstellende cases zijn aangevuld met reflecterende en agenderende essays van Koos Bosma (VU), Joks Janssen, Jannemarie de Jonge (partner WING), Jan Kolen (CLUE), Janny Rodermond (SfA), Guido Wallagh (Inbo), Bart de Zwart (TU Eindhoven).

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

Geen meter te veel. Agenda Scholenbouw

De grote discrepantie tussen de ambities die leven ten aanzien van het onderwijs en de omgeving waarin dit plaats moet vinden, is voor het SfA aanleiding geweest voor het samenstellen van een publicatie. Geen meter te veel. Agenda Scholenbouw formuleert een onderzoeksagenda over de slechte kwaliteit van schoolgebouwen. Acht vooraanstaande architecten vertellen over hun ervaringen en de misstanden in de huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Deze verhalen zijn aangevuld met de resultaten van verkennend onderzoek.

Eind negentiger jaren is een nieuwe financieringsstructuur ingevoerd voor de nieuwbouw van scholen voor kinderen en jongeren. Maar de budgetten, die jaarlijks via het gemeentefonds de lokale overheden bereiken, zijn structureel te laag. Hierdoor is stagnatie in de nieuwbouw en het onderhoud opgetreden en voldoet een groot aantal schoolgebouwen niet meer. Uitbreiding van taken en verantwoordelijkheden in het onderwijs is eveneens losgekoppeld van een zorgvuldig huisvestingsbeleid. Veel scholen hebben een ongezond binnenklimaat, zijn verouderd en niet afgestemd op een langdurig verblijf van kinderen en leerkrachten. Er is geen enkele sector met zoveel semipermanente gebouwen en noodvoorzieningen.

De publicatie zet opdrachtgevers, bestuurders, architecten, lokale overheden en politici aan tot samenwerking, kennisontwikkeling, onderzoek en het delen van kennis en ervaring.
Het herstellen van de samenhang tussen onderwijs en architectuur is hoogst urgent.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

Hedy d'Ancona-prijs 2010

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur Hoe belangrijk is het creëren van een healing environment, het scheppen van een aangenaam onderkomen voor mensen die tijdelijk of voorgoed zijn aangewezen op zorg. De achterliggende gedachte is dat een uitgesproken visie op hoe die zorg moet worden verleend, (...) kan leiden tot bijzondere architectuur. (uit het voorwoord van mevrouw Hedy d'Ancona)

De discrepantie tussen de ambities die leven ten aanzien van kwaliteit van zorg en de vaak institutionele omgeving waarin dit plaats vindt, is voor het Stimuleringsfonds voor Architectuur en TNO Centrum Zorg en Bouw aanleiding geweest voor het instellen van een nieuwe prijs in de Nederlandse architectuur- en zorgwereld. De Hedy d’Ancona-prijs voor excellente zorgarchitectuur stimuleert de innovatie van zorgconcepten in relatie tot architectuur, functionaliteit, welzijn, interieur, techniek en omgeving. Het winnende project, het revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem, is exemplarisch voor de kwaliteitsverbetering die de prijs nastreeft: een gastvrije en open omgeving waarin de zorg een natuurlijke basis heeft, waar het maken van mooie ruimtes het zorgconcept treffend ondersteunt.

Over de eerste ronde van de Hedy d’Ancona-prijs is nu een publicatie verschenen. Naast vijf essays die ingaan op de vaak onnodig stigmatiserende zorgarchitectuur, de invloed van stelselwijzigingen en kredietcrisis, het gehanteerde doelgroepenbeleid, de aantrekkelijkheid van oude gebouwen voor nieuwe zorgconcepten en de fysieke en psychische beleving van patiënten, zijn alle 112 inzendingen, nominaties, shortlist en uiteraard de prijswinnaar in de publicatie vertegenwoordigd. Met een dvd van ZIE ZORG, een reeks van zes televisie-uitzendingen over de rol van architectuur en kunst bij zorginstellingen.

De publicatie zet opdrachtgevers, bestuurders, architecten, overheden, gebruikers en politici aan tot samenwerking, onderzoek en het delen van kennis en ervaring.

Gratis te bestellen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur.