Bouwstop vergt meer van stedenbouw.
7 juli 2010
Wethouder Van Poelgeest in Amsterdam kondigde begin juli 2010 in Het Parool een bouwstop aan voor zo’n 250 projecten. In het NOS journaal liet Wienke Bodewes, in zijn functie van voorzitter van de Neprom, weten dat andere grote steden binnenkort zullen volgen.
De projectontwikkeling is volgens hem de afgelopen jaren met zo’n 30 tot 40% in omvang afgenomen. Nu pas zet de enorme daling in de bouwproductie echt door. De gevolgen voor de werkgelegenheid in de totale ontwerp- en bouwsector zijn zonder meer dramatisch. Maar ook daarbuiten zullen ze worden gevoeld. Zodra essentiële voorzieningen geen huisvesting meer kunnen vinden, staat ook het functioneren van de samenleving op het spel. Daarom is het juist in deze tijden belangrijk dat gemeenten de regie over de stedelijke ontwikkeling slimmer en strategisch aansturen.
De rekening
In de bouwstop zullen de bouwplannen waar gemeenten zelf meer aan bijdragen dan verdienen als eersten sneuvelen. Dat betreft ondermeer voorzieningen in zorg en onderwijs en woningen voor starters en lage inkomensgroepen. In veel gemeenten was ook in de decennia van overvloed, die nu achter ons liggen, al een tekort ontstaan in deze sectoren.
In deze tijden werd stedenbouw steeds vaker vooral gezien als een mogelijkheid om via de grondexploitatie de gemeentekas bij te vullen. Maar er zijn weinig gemeenten bekend die beschikken over strategische huisvestingsplannen voor de meest noodzakelijke voorzieningen. Laat staan dat de kwaliteit ervan hoog op de prioriteitenlijst staat. Hiervoor krijgt de samenleving nu de rekening gepresenteerd.
Big Business
Een typerend voorbeeld is de huisvesting van de kinderopvang. Maatschappelijk en economisch een hoge prioriteit. Maar overeenkomstig de geest van de tijd overgelaten aan ‘de markt’. Juist vanwege de continue financiële steun vanuit de publieke sector is de kinderopvang een aantrekkelijke vastgoedsector geworden. De verkoop van de grootste Nederlandse kinderopvanginstelling Catalpa (ongeveer 220 vestigingen) aan een Britse investeringsmaatschappij trok begin juli de aandacht in de media.
Niet langer staan de belangen van het kind centraal, maar de winstgevendheid van de onderneming. Juist de huisvesting van degenen die totaal geen stem hebben is uit de aandacht van de gemeentelijke diensten verdwenen. Kleine kinderen zijn Big Business. Onderzoek van het Netwerkbureau Kinderopvang heeft aan het licht gebracht dat zelfs in de Vinexwijken, die vooral gebouwd zijn voor jonge gezinnen, de huisvesting van kinderopvang zo goed als vergeten is. En door gebrek aan bouwlocaties nu ook haast niet meer in te passen.
Deelregeling Stedenbouw
Het SfA heeft deze ontwikkelingen onderkend. Binnen de Deelregeling Stedenbouw van het SfA kunnen gemeenten en regio’s subsidie aanvragen om ‘best practices’ te ontwikkelen voor strategische huisvesting. Daarbij gaat het om het in kaart brengen van de bestaande voorzieningen en locaties; het onderzoeken van de toekomstige behoeften in relatie tot demografische ontwikkelingen; en om het ontwikkelen van toekomstvisies op - de samenhang van - onderwijs, zorg, sport, recreatie en cultuur. Op basis hiervan kan ontwerpend onderzoek plaatsvinden naar een slimme huisvesting van eventueel gecombineerde voorzieningen, waarbij ook de leegstand van panden kan worden betrokken.
Een dergelijke huisvestingsstrategie, gericht op meerdere schaalniveaus, vergt aanpassing van bestemmingsplannen, regelgeving, financierings- en exploitatiemodellen en opdrachtgeverschap. Er is dus veel werk te doen in de stedenbouw; ondanks de bouwstop.
Inventarisatie Alternatieve Stedenbouw
02 feb 12 − De architectuurcentra voeren een inventarisatie uit naar bottom-up initiatieven in de stedenbouw. Tot mei 2012 sporen zij vernieuwende praktijken op. Gebouw F (Breda) en ARCAM (Amsterdam) nodigen u uit om initiatieven aan te melden. Het gaat om inspirerende initiatieven die interveniëren in de openbare ruimte, (her)gebruik van gebouwen, tijdelijke invulling van leegstaande kavels, et cetera. Bent u betrokken bij een bottom-up initiatief in de regio Breda of Amsterdam, meld uw project dan nu aan.
Modecollectie Iris van Herpen
02 feb 12 − Tijdens de haute coutureweek in Parijs toonde Iris van Herpen haar nieuwste voorjaar-zomer collectie Micro. Iris van Herpen staat bekend om haar opvallende creaties waarbij zij traditioneel vakmanschap combineert met gedetailleerd handwerk en innovatieve technieken.
Knoopplaatsen
02 feb 12 − Snelwegen worden vooral gebruikt om zo snel mogelijk van a naar b te gaan. Als er al wordt gestopt is dat uit bittere noodzaak: tanken, een snelle maaltijd, bezoek aan het toilet of een file. Maar op weinig plekken wordt bewust gestopt om te genieten van het landschap. MIXST urbanisme en 1:1 stadslandschappen onderzoeken de snelweg als economische motor voor een recreatief landschap.
Opening Zoet&Zout
02 feb 12 − Op 13 februari opent Prins Willem Alexander de tentoonstelling Zoet&Zout in de Kunsthal. In deze tentoonstelling staat een van de het meest bepalende elementen van de Nederlandse identiteit – water - centraal.
Lokale televisie over architectuur
02 feb 12 − Hoe werkt een architect aan het ontwerp van een woonwijk, landschap of wegen? Hoe beoordelen experts deze ontwerpen? En hoe ervaren gebruikers deze architectuur? Omroep Zeeland bespreekt in een tiendelige serie oude en nieuwe architectuur in de provincie.
Video: WHAT GRANTS CAN DO!
23 jan 12 − Bekijk hier de complete videoregistratie van onze informatiebijeenkomst What Grants Can Do, op woensdag 18 januari jl.
Veelgestelde vragen...
19 jan 12 − ...over de nieuwe regelingen bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur voor het jaar 2012.
Naar aanleiding van de voorlichtingsbijeenkomst What Grants Can Do! afgelopen woensdag in Pakhuis de Zwijger.
Waterplein in Rotterdam
12 jan 12 − Op het Benthemplein in Rotterdam komt een waterplein. Vorige week werd het ontwerp van De Urbanisten gepresenteerd. In 2005 verleende het Stimuleringsfonds voor Architectuur subsidie voor een ontwerpend onderzoek naar wateroverlast in de stad. Deze opgave is actueel: dichtstedelijke gebieden hebben weinig ruimte om overtollig water te bergen. Het innovatieve concept maakt regenwater tijdelijk onderdeel van de openbare ruimte en voorkomt op die manier wateroverlast.
Open Oproep: Stedenbouw en Economie
12 jan 12 − Overheden trekken zich steeds verder terug uit de ruimtelijke ordening. Investeringen voor de economische ontwikkeling van stad en regio worden niet meer vanzelfsprekend door de overheid gedaan. De stedenbouwpraktijk lijkt gedwongen zich te beperken tot het hoofdzakelijk ruimtelijk ontwerpen en het faciliteren van marktpartijen.
Showcase for Unsolicited Architecture
12 jan 12 − Op 17 januari vindt de eerste publiekspresentatie plaats van ‘Showcase for Unsolicited Architecture’. Drie teams presenteren de resultaten van hun ontwerpend onderzoek aan de hand van een bidbook waarin de kansen van de voorstellen zijn verkend. Tijdens de avond worden de bidbooks aan de (toekomstige) partners van de teams overhandigd, als een eerste stap naar realisatie van de plannen.
Oproep Droomstad
03 jan 12 − De VPRO gaat in het voorjaar 2012 twee weken lang aandacht besteden aan het thema 'Leve de Stad'. Alle televisie- en radioprogramma's staan dan in het teken van de stad en haar bewoners. De themaweek start in april (met een kick-off avond in Pakhuis de Zwijger) en is een samenwerking met o.a. de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam. In samenwerking met het Stimuleringsfonds voor Architectuur zal binnen dit thema een serie van 30 filmpjes (uitgezonden op het themakanaal Holland Doc) worden gemaakt over initiatieven van stadsbewoners om hun leven en leefomgeving te verbeteren.
Volg het SfA nu ook op Twitter, Linkedin en Facebook
22 dec 11 − Het Stimuleringsfonds is nu ook te volgen op Twitter, Linkedin en Facebook! Blijf op de hoogte van het laatste nieuws, subsidies, bijeenkomsten, publicaties en sluitingsdata.
