SfA

Open Oproep

21 april 2010

Het Stimuleringsfonds voor Architectuur roept ontwerpers en onderzoekers op om segregatie te onderzoeken in samenhang met de inrichting en het gebruik van gebouwen en openbare ruimte.

Het SfA signaleert dat met de discussie over de herpositionering van de overheden ook het debat over de ‘maakbare samenleving’ weer in de belangstelling staat. Veronderstelling is dat de idealen en de werkwijzen die verbonden zijn met het denken over de samenleving aanpassing behoeven om ze te kunnen positioneren in de condities van de 21e eeuw. De vraag is of hierin een rol en verantwoordelijkheid is weggelegd voor architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten.

Met het afbouwen van de verzorgingsstaat is het ideaal van de maakbare samenleving in Nederland in diskrediet geraakt. Dat betekent nog niet dat architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten nu gevrijwaard zijn van het beïnvloeden van samenlevingsverbanden. Integendeel; juist doordat dit ideaal lange tijd geen deel meer uitmaakte van het vakdebat is de kans groot dat ontwerpers impliciet bijdragen aan de wijze waarop de samenleving functioneert. En het is niet onmogelijk dat ze daarin onbedoeld bijgedragen hebben aan het vergroten van de segregatie tussen subculturen.
Het ideaal van de maakbare samenleving was gericht op emancipatie van de lagere sociaaleconomische klassen. Dit is in de afgelopen periode volledig verdrongen door de aandacht voor culturele verschillen. Die moeten door ‘integratie’ zoveel mogelijk verdwijnen. Deze politiek populaire variant op het geloof in ‘maakbaarheid’ verliest de sociaaleconomische werkelijkheid uit het oog. Consequentie is dat er ook in architectuur en stedenbouw weinig interesse was en is voor de potentie van de stad als veelzijdige emancipatiemachine.

Het belang om regionale subculturen te ondersteunen in hun voortbestaan staat nauwelijks ter discussie. Door krimp van de economie en de bevolking ontstaan in delen van het land achterstandsregio’s . Met de opkomst van deze krimpregio’s komt de maakbare samenleving weer prominent op de agenda. Regio’s vragen aandacht en financiële steun om hun voorzieningen en werkgelegenheid op peil te houden. Niemand vindt dat deze regio’s aan hun lot over gelaten kunnen worden nu leegstand dreigt en scholen en winkels sluiten. Deze regio’s vertonen gelijkenissen met stedelijke gebieden, die ook kampen met leegstand, een gebrek aan werk en voorzieningen. Vaak bewoond door een diversiteit aan autochtone en allochtone subculturen.

De vraag is welke middelen architecten, stedenbouwers, landschapsarchitecten in handen (willen) hebben om segregatie tussen subculturen tegen te gaan. Is het mogelijk om het oude ideaal van de stad als emancipatiemachine te ondersteunen met ruimtelijke interventies? En zijn deze wel effectief wanneer ze uitsluitend gericht zijn op culturele emancipatie? Of is emancipatie pas voltooid, wanneer culturele emancipatie gelijk opgaat met sociaaleconomische verbeteringen in de leef-, onderwijs-, en werksituatie? En welke mogelijkheden hebben ontwerpers om hieraan bij te dragen?

Tot en met 24 mei 2010 kunnen voorstellen voor een onderzoek worden ingediend bij het Stimuleringsfonds voor Architectuur, ter attentie van Inge de Boer, i.deboer@architectuurfonds.nl


In het bijgevoegde bestand staat uitgebreid omschreven aan welke (formele) eisen het voorstel moet voldoen. Voor het voorstel kan geen gebruik gemaakt worden van de aanvraagformulieren voor de reguliere subsidies.

Voor de inhoudelijke beoordeling omvat een voorstel minimaal een heldere, beknopte omschrijving van:

Nadere definiëring van de probleemstelling en de onderzoeksopgave

Beknopte omschrijving van de onderzoeksaanpak: op welke wijze worden kennis en inzichten ontwikkeld en welke partijen zijn betrokken

Interdisciplinaire aanpak: welke andere disciplines of professionals zijn betrokken

Korte beschrijving van de opleiding, achtergrond en ervaring van degenen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het onderzoek

Voor 1 juli 2010 selecteert het SfA maximaal vijf onderzoeksvoorstellen. Hierbij treedt landschapsarchitect Ronald Rietveld op als adviseur. Hij werkt samen met filosoof Erik Rietveld aan een meerjarig onderzoeksproject, getiteld ‘Vertrouwde subculturen’ (voor meer informatie, zie www.rietveldlandscape.nl).

Bij de selectie wordt vooral gelet let op de vraagstelling, de aanpak van het voorgestelde onderzoek en de daarbij betrokken deskundigheid. Over de afwijzing van individuele voorstellen kan niet worden gecorrespondeerd.

Per voorstel stelt het fonds een bedrag van maximaal € 7.500,- beschikbaar om dit verder uit te werken tot een goed onderbouwde subsidieaanvraag voor een project dat zich richt op kennisontwikkeling of kennisuitwisseling.

Tweet